'Hier is niets onbespreekbaar'
Kom je door de Hazenstraat dan staat daar op nummer 10 Joep Buijs te schilderen in de etalage. 'Kunsthoer' is een van de minder vleiende opmerkingen die hij eens toegevoegd kreeg, maar meestal is het langskomende publiek positiever en er stond zelfs eens een klas met applaudisserende kinderen voor het raam. Contact met het publiek leidt vaak tot inspirerende gesprekken.
'Over het algemeen werken schilders niet opdeze manier', zegt Joep. 'Ik wel. Het schilderij waar ik mee bezig ben, staat op de ezel achter
het raam, zichtbaar voor iedereen. Dat is ongewoon. De meeste schilders laten hun nog niet voltooide werk liever niet zien. Het is privé, en
het publiek mag er pas naar kijken als het klaar is, als het eigenlijk al niet meer jouw eigendom is. Zo werk ik niet, ik sta daar. Voor iedereen zichtbaar. Ook als ik niet verder kan, en soms helpt dan een opmerking van iemand op straat mij weer verder. Want het is verbazingwekkend hoe scherp sommige mensen kunnen kijken en hoeveel ideeën ze hebben over jouw werk, waar jij zelf nog niet bent opgekomen.
Boven het atelier heb ik een vide, onzichtbaar voor de straat. Als ik daar koffie drink of maar wat zit te zitten, dan hoor ik het commentaar
van de passanten voor het raam. Dat is heel louterend, maar ook heel bijzonder.' Op dit moment staat pal achter het raam een zwartwit
portret van zijn tweejarige dochter Lente die een centrale plaats in zijn leven inneemt. 'Ik sta daar wel zelf met mijn diepste emotie en dan ben je bijzonder kwetsbaar, want er is niets dat mij meer raakt dan dat kind.'
Naakt
Schildert hij zichtbaar voor de straat omdat hij toevallig deze ruimte kon krijgen? Joep: 'Nee, het was een bewuste keuze. Ik ben graag in contact met het publiek. Als je als schilder je werk angstvallig verborgen houdt en het eens in de twee jaar exposeert, dan wordt het publiek niet geconfronteerd met het proces van het schilderen. Ik vind het belangrijk dat dat wel gebeurt, maar het kan ook heel confronterend zijn. Ik was waanzinnig verliefd op mijn nieuwe vriendin en die schilderde ik. Naakt. Het schilderij stond in de etalage en langslopende vrouwen spraken mij er op aan: 'Die borsten kunnen niet echt zijn, zo zijn vrouwenborsten niet.' Ik weer: 'Jazeker zo ziet ze er uit, kijk maar naar de foto.' Commentaar: 'Dat zijn vrouwenborsten zoals een man ze ziet, niet zoals ze in werkelijkheid zijn.' Joep: 'Ik kon ze geen ongelijk geven, natuurlijk schilder ik alles en iedereen zoals ik de mensen zie, maar het was een heel leerzame opmerking. Of kijk naar een ander schilderij van mijn dochter, dat er hangt en dat getiteld is 'No God'. Er zijn mensen die dat niet pikken.'
Verkoopt hij meer schilderijen doordat het publiek het ontstaan van een werk kan volgen? Joep: 'Dat is ook interessant, ik denk van wel, maar door mijn manier van werken verkoop ik ook vrij vaak een schilderij dat - volgens mij - nog niet af is. Maar wie zal beweren wanneer iets voltooid is. Als iemand anders vindt dat het af is, en diegene wil het zo kopen, wie ben ik dan om te zeggen dat het nog niet klaar is. Bovendien als iemand het wil bezitten, dan is het eigenlijk al niet meer van mij. Ik wil ook niet zeggen dat ik altijd op deze manier blijf schilderen. Soms heb je meer tijd nodig en soms moet je dingen in afzondering doen, moet je er zelf over broeden, zonder anderen.
Soms wil ook ik niet worden afgeleid, soms wil ik mijn eigen spanningsveld opbouwen en daar heb ik rust voor nodig. Maar nu schilder ik in het raam en geniet ik van de reacties die ik oproep en hoe ik daar weer op reageer.'
Oog van de orkaan
'Hier in de buurt heeft alles gelijk effect', zegt Joep Buijs. 'Als ik een krantenknipsel neerleg of een boek, het commentaar volgt onmiddellijk. Mensen uiten zich veel gemakkelijker, sneller en directer dan elders. Arm en rijk lopen hier langs. Iedereen heeft zijn mening klaar, en houdt die niet voor zich. Ik noem de buurt 'het oog van de orkaan'. Het is een grote rijkdom voor de stad, maar het is lang niet altijd gemakkelijk. Die kracht is zo heftig dat veel mensen van elders daar niet tegenop kunnen, maar ook anderen die - leuk - een huisje in de Jordaan kopen, verdwijnen na een tijdje weer omdat ze het niet aanvoelen en er geen deel van gaan uitmaken. Als ik als cartoonist buiten de stad werk en in hetzelfde ritme verbaal communiceer en hetzelfde soort grappen maak als ik hier in de buurt gewend ben, valt het vaak verkeerd. Hier nooit, je krijgt het gewoon meteen terug. En het voelt toch als een grote familie, hoewel dat nooit wordt uitgesproken. Toen mijn vorige hond overleed - ik heb nu een nieuwe labrador - stond er een stukje over in deze krant. Het aantal reacties was enorm. Hier is niets onbespreekbaar.'
Loop eens langs de Hazenstraat 10 en kijk met andere ogen naar de schilderijen die daar hangen, of kijk op zijn bijzonder aardige
website www.joepbuijs.nl. Of ga langs tijdens de Open Atelier Route in mei dit jaar. Joep Buijs doet ook mee.
Paul Reinshagen